calcimus

Voedingsinfo voor de leerkracht - Alles over melk

Dit thema komt aan bod in de infofiches van alle leerjaren (zie lesmateriaal).
U vindt er bijkomende informatie op maat van de leerlingen.

Melk en melkproducten horen in een gezonde voeding

Melk en melkproducten zijn onze belangrijkste bron van calcium, een essentiële bouwstof voor onder meer sterke en gezonde botten. Daarnaast brengen ze nog andere belangrijke voedingsstoffen aan die bijdragen tot een goede gezondheid (bv. eiwitten, vitamine B2 en B12, fosfor, zink). Melk en melkproducten spelen een belangrijke rol in de samenstelling van een gezonde, evenwichtige en gevarieerde voeding en vormen daarom een essentiële bouwgroep van de actieve voedingsdriehoek.

Ongeveer 500 ml per dag

Het gebruik van ongeveer 3 tot 4 glazen of ongeveer 500 ml melk of melkproducten en 1 tot 2 sneetjes kaas per dag in het kader van een evenwichtige voeding zorgt voor een goede balans van voedingsstoffen en een optimaal effect op het lichaam. Een adequate voeding is zonder melk en melkproducten moeilijk samen te stellen.

Voor meer info, zie de infofiches bij

Hoe zit het met het vetgehalte in melk en kaas?

Magere melk bevat weinig of geen vet meer. Halfvolle melk bevat maximaal 1,8 % vet en volle melk maximaal 3,5 % vet of 3,5 g vet per 100 ml melk.

Kaas brengt doorgaans meer vet aan. Naargelang de soort kaas kan het vetgehalte variëren van slechts enkele procenten (bv. magere platte kaas) tot meer dan 40 % vet (bv. mascarpone). Een Belgische Goudakaas bevat ongeveer 28 % vet of 28 g vet per 100 g kaas, een harde lightkaas ongeveer 10 % vet.
Het precieze vetgehalte van een kaas is terug te vinden op het etiket. Het wordt daar meestal aangeduid met een cijfer en een plusteken: bijvoorbeeld 48+, 30+, 20+. Dat betekent dat het percentage vet aangeduid wordt per 100 g droge stof en niet per 100 g kaas. Deel je het cijfer voor het plusteken door twee, dan bekom je voor de meeste kazen bij benadering de hoeveelheid vet voor 100 g kaas want veel kazen bevatten gemiddeld 40 tot 50 % water. Uitzonderingen zijn cottage cheese, plattekaas en smeerkaas die meer vocht en minder droge stof bevatten. Kazen tot 20+ zijn mager, kazen van 20+ tot 40+ zijn light.

In de actieve voedingsdriehoek krijgen magere en halfvolle melkproducten en magere en lightkazen de voorkeur.

Voor meer info, zie de infofiches bij

Hoe zit het met suiker in melk en melkproducten?

Melk bevat van nature een kleine hoeveelheid melksuiker (ongeveer 5 %) zoals er ook van nature vruchtensuiker zit in fruit. Het is geen toegevoegd suiker. Een ander woord voor melksuiker is lactose. In tegenstelling tot andere suikers heeft melksuiker geen nadelige invloed op de tanden. Melk is zelfs een tandvriendelijk voedingsmiddel, op voorwaarde natuurlijk dat er geen suiker aan is toegevoegd.

Aan allerhande melk- en yoghurtdrinks en melkdesserts is vaak suiker of een kunstmatig zoetmiddel toegevoegd. Ongezoete melk en melkproducten krijgen daarom de voorkeur. In tegenstelling tot andere gesuikerde dranken zoals frisdranken brengen gesuikerde melkdranken behalve suiker ook nog essentiële voedingsstoffen aan zoals eiwitten, vitaminen en mineralen waaronder calcium.

Melk in 1001 variaties

Van melk kunnen veel andere lekkere producten worden gemaakt zoals yoghurt, een smoothie en pudding. Binnen het aanbod van melk en melkproducten is er zoveel keuze dat we bijna niet meer zouden weten wat te kiezen.

Voor meer info, zie

Calciumverrijkte producten in plaats van melk?

Wie geen melk of melkproducten gebruikt maar alleen maar calciumverrijkte producten zoals calciumverrijkt fruitsap of water of calciumsupplementen kan zo wel voldoende calcium binnenkrijgen maar riskeert tekorten aan andere belangrijke zuiveltypische voedingsstoffen zoals hoogwaardige eiwitten, zink en de vitaminen B2 en B12. Calcium toevoegen aan niet-melkproducten leidt met andere woorden niet zomaar tot producten die vergelijkbaar zijn met melk. Veganisten die alle dierlijke producten, dus ook melk en melkproducten, uit hun voeding schrappen, moeten voedingsmiddelen gebruiken die verrijkt zijn met vitaminen en mineralen, waaronder calcium, of voedingssupplementen nemen om voedingstekorten te voorkomen.

Sojadranken kunnen melk vervangen op voorwaarde dat zij verrijkt zijn met calcium en bij voorkeur ook met vitamine B2 en B12.

Meer lezen?


Naar boven